in

Prikken wat de pot schaft, anders sta je achteraan de rij: efficiënt of oneerlijk?

Leeftijd is de belangrijkste bepaler van het merk vaccin dat je krijgt. Dat toeval is voor sommige mensen die AstraZeneca of Janssen krijgen slecht te verkroppen.

,,De overheid zou de beeldvorming moeten omdraaien. Als je Janssen neemt, ben je al na één prik beschermd.

Dan kun je al in juni naar een festival’’, stelt Danielle Timmermans, hoogleraar risicocommunicatie en volksgezondheid.

,,Yes, mijn vaccinatie-uitnodiging!’’, dacht Karin de Jong (53) uit Leiden toen ze zaterdag haar post uit de brievenbus haalde.

,,Maar toen keek ik nog eens goed en zag ik dat ik Janssen zou krijgen. Dat durf ik niet. In België en de VS zijn daar vrouwen aan overleden.

Ik heb een dochter van 11, stel dat mij dat overkomt?’’ Ze baalt. ,,Ik wil graag gevaccineerd worden. Als ik één jaar eerder of twee jaar later was geboren, had ik Pfizer gekregen, net als de meeste Nederlanders. Dat vaccin heeft ook nog eens een hogere beschermingsgraad.’’

”Alle vaccins die we in Nederland gebruiken zijn goed en beschermen tegen Covid”
– Susan van den Hof, RIVM

Helaas voor de Leidse: ze kan niet kiezen welk merk vaccin ze krijgt. Vanwege de efficiëntie ‘prikken we wat de pot schaft’, zoals minister Hugo de Jonge van Volksgezondheid het zelf verwoordt.

Wekelijks krijgen we variërende hoeveelheden vaccins geleverd van vier verschillende fabrikanten, die volgens hem voorlopig allemaal keihard nodig zijn om de coronapandemie te bestrijden.

Op geboortejaar
Nu de meeste voorrangsgroepen (zoals zorgmedewerkers, mensen met medische indicatie en ME’ers) zijn ingeënt, is geboortejaar bepalend voor wie welk vaccin krijgt.

,,Alle vaccins die we in Nederland gebruiken zijn goed en beschermen tegen Covid’’, verklaart Susan van den Hof van het RIVM.

,,Naast het advies van de Gezondheidsraad kijken we vooral naar de voorraad vaccins en wie er aan de beurt is om gevaccineerd te worden. We vaccineren van oud naar jong.’’

Karin de Jong valt onder de eerste leeftijdsgroep die toevallig het Janssen-vaccin krijgt, omdat er net een flinke voorraad werd geleverd toen die aan de beurt was: de geboortejaren 1967 en 1968.

Lees ook  Vermiste Myrthe (19) en Ruth (22) gevonden in gecrashte auto: één overleden, één ernstig gewond

Net zoals de leeftijdsgroep 60 tot 64 jaar (bouwjaar 1956 t/m 1960) door een samenloop van omstandigheden AstraZeneca toebedeeld heeft gekregen.

In opspraak
Voor een deel van de mensen uit die groepen is dat toeval moeilijk te verkroppen. Beide vaccins kwamen eerder in opspraak vanwege een zeer zeldzame maar ernstige bijwerking, sinustrombose, die vooral jongere vrouwen lijkt te treffen.

Na een tijdelijke prikstop besloot minister De Jonge op advies van de Gezondheidsraad dat AstraZeneca voortaan naar 60-plussers ging.

Voor het Janssen-vaccin, waarbij de bijwerking nóg zeldzamer is, legde hij geen leeftijdsgrens op.

,,Het risico als je corona krijgt op gezondheidsschade, ziekenhuisopname of zelfs de dood is vele malen groter dan de zeer zeldzame ernstige vorm van sinustrombose bij jongere vrouwen’’, aldus zijn woordvoerder.

”Het is volkomen ongeloof­waar­dig dat een vaccin voor iemand van 59 niet veilig is en vanaf 60 wel”
– Danielle Timmermans

Die rationele afweging kan niet iedereen overtuigen. Zo hebben meer dan 15.000 60-plussers een petitie ondertekend waarin ze het kabinet vragen om een ander vaccin dan AstraZeneca.

De 61-jarige Marion de Gruijl uit Dordrecht durft bijvoorbeeld haar coronavaccinatie niet te halen omdat in haar familie stollingsziekten voorkomen.

,,Mijn moeder heeft longembolieën gehad, mijn broer heeft er hart- en hersenschade door opgelopen’’, vertelde ze eerder in deze krant. ,,Ik wil dolgraag ingeënt worden. Maar AstraZeneca durf ik niet aan.’’

‘Geef alternatief’
Volgens ic-arts Diederik Gommers moet er een oplossing komen voor ‘de grote groep vrouwen tussen 60 en 65 jaar die moeite heeft met het vaccin van AstraZeneca’.

,,Het is vreselijk dat die mensen ziek worden en overlijden. Ik wil zo graag dat die groep ook gevaccineerd wordt, dat ik zou zeggen: geef die mensen een alternatief als ze angstig zijn’’, zei hij maandag in deze krant.

Danielle Timmermans, hoogleraar risicocommunicatie en volksgezondheid aan de VU in Amsterdam, is het eens met de ic-arts.

Zij vindt dat de overheid zelf onrust heeft gezaaid met slechte communicatie over de risico’s en baten van de vaccins.

Lees ook  Jerry Afriyie over tien jaar demonstraties tegen Zwarte Piet: 'We zijn er nog niet'

,,Het is volkomen ongeloofwaardig dat een vaccin voor iemand van 59 niet veilig is en vanaf 60 wel. Mensen horen bovendien dat buurlanden andere leeftijdsgrenzen hanteren.’’

Ook zij pleit er daarom voor om mensen die een bepaald vaccin écht niet willen een alternatief aan te bieden. ,,Anders laten zij zich misschien helemaal niet inenten.

Of zijn ze pas maanden later aan de beurt, als alle andere groepen geweest zijn. Al die tijd lopen zij nog risico op corona. Deze mensen mogen niet opdraaien voor fouten die de overheid heeft gemaakt.’’

Veegrondes
Deze mensen toch Pfizer of Moderna aanbieden, hoeft volgens de hoogleraar niet te betekenen dat anderen daardoor langer op hun vaccinatie moeten wachten.

Ze wijst erop dat genoeg Nederlanders wèl staan te springen om een AstraZeneca- of Janssen-prik. Zeker als ze daarmee eerder aan de beurt zijn.

,,Kijk naar Prullenbakvaccin.nl, waar huisartsen overtollige AstraZeneca-vaccins aanbieden: daar staan mensen voor in de rij.

Zes op de tien Nederlanders wil best met AstraZeneca worden ingeënt, blijkt uit een peiling. De overheid zou de beeldvorming moeten omdraaien door de voordelen te benadrukken.

Als je Janssen neemt, ben je al na één prik beschermd. Dan kun je al in juni naar een festival.’’

”Veegrondes met andere vaccins zijn niet aan de orde. Ons advies blijft: neem het eerste vaccin dat je krijgt aangeboden”
– Woordvoerder minister Hugo de Jonge

Minister Hugo de Jonge stelt in een reactie dat er nog steeds een tekort is aan vaccins. ,,Veegrondes met andere vaccins zijn daarom nu niet aan de orde’’, laat hij weten via een woordvoerder.

,,Ons advies blijft: neem het eerste vaccin dat je krijgt aangeboden.’’ Wie dat niet doet, staat volgens hem achteraan in de rij.

Pas als alle zestigers hun tweede dosis hebben gehad, wordt AstraZeneca wellicht aangeboden aan jongeren die eerder gevaccineerd willen worden, stelde hij onlangs in de Tweede Kamer.

Daarom heeft hij de Gezondheidsraad gevraagd om te onderzoeken of de leeftijdsgrens voor AstraZeneca weer kan worden verlaagd.

Cafés en restaurants open tot tien uur ’s avonds, versoepelingen worden sneller doorgevoerd

Triest nieuws voor Patty Brard – Rust zacht!